Il-Bufula Sewda hija għasfur żgħir, komuni u protett li jgħix fil-Gżejjer Maltin matul is-sena kollha. Tgħix f’Malta, Għawdex u Kemmuna, u hija waħda mill-ftit għasafar li jbejtu regolarment fil-ġonna urbani. Il-ħoss mgħaġġel u żarżieħ tagħha huwa familjari fil-ġonna, fil-widien u fix-xagħri ta’ Malta.
Il-Bufula Sewda tinstab Malta s-sena kollha. Ir-raġel għandu kappa sewda, gerżuma bajda u ċirku aħmar madwar l-għajn. Normalment tidher tiċċaqlaq malajr fost l-arbuxxelli u ttir għal ftit minn arbuxxell għal ieħor. Tiekol l-aktar insetti, speċjalment matul l-istaġun tat-tgħammir, iżda tiekol ukoll berries żgħar u frott ieħor fil-ħarifa u fix-xitwa.
Il-Bufula Sewda tippreferi postijiet b’veġetazzjoni densa u baxxa, u b’ħaxix u arbuxxelli magħqudin. F’Malta tinstab f’: • Xagħri u makkja. • Widien u arbuxxelli qrib il-kosta. • Sisien u żoni rurali. • Boskijiet miftuħa b’ħafna arbuxxelli. • Ġonna privati u pubbliċi. • Żoni urbani fejn hemm biżżejjed arbuxxelli u siġar.
L-arbuxxelli densi jipprovdu l-ikel, kenn u postijiet xierqa għall-bejtiet forma ta’ tazza.
Theddid
Għalkemm din l-ispeċi hija komuni, xorta tista’ tiġi affettwata minn: • It-telf ta’ xagħri, makkja, sisien u veġetazzjoni naturali oħra. • It-tneħħija jew iż-żbir qawwi tal-arbuxxelli matul l-istaġun tat-tgħammir. • Żvilupp urban u t-telf ta’ spazji ħodor. • Disturb qrib il-bejtiet. • Insib u sparar illegali. • Predazzjoni minn qtates, firien u sriep. • Pestiċidi li jnaqqsu l-insetti li fuqhom tiddependi l-għasfur. Irjieħ qawwija u xita intensa jistgħu wkoll jagħmlu ħsara lill-bejtiet
Kif tista' tgħin
Il-ġonna jistgħu jipprovdu ikel u kenn importanti meta ma jinżammux nodfa żżejjed u ma jiġux trattati b’ħafna kimiċi. • Ħawwel u ppreserva arbuxxelli, siġar u pjanti indiġeni li jagħmlu l-berries. • Żomm is-sisien u l-veġetazzjoni densa, speċjalment matul l-istaġun tat-tgħammir. • Evita li taqta’ jew tnaddaf l-arbuxxelli bejn Frar u Lulju, sakemm ma jkunx hemm bżonn. • Evita l-użu ta’ pestiċidi u erbiċidi fejn possibbli. • Żomm il-qtates ’il bogħod mill-postijiet fejn ibejtu l-għasafar u ssorveljahom barra. • Tiddisturbax il-bejtiet u tidħolx ripetutament f’żoni fejn l-għasafar qed jagħmlu sejħiet ta’ twissija. • Irrapporta kull suspett ta’ insib jew sparar illegali lil BirdLife Malta jew lill-Pulizija ta’ Malta. • Appoġġja l-widien protetti, iż-żoni tax-xagħri, ir-riservi naturali u l-ġonna komunitarji.
Photo: Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0.
