L-ERA tniedi konsultazzjoni pubblika dwar iż-żona ġeoloġika tad-Dwejra
TVMnews · 3 ta’ Frar 2026Regolamenti ġodda se jirregolaw l-ewwel park ġeoloġiku ta’ Malta li jinsab fil-Bajja tad-Dwejra f’Għawdex.
Il-ħames saffi tal-blat
Agħżel saff, mill-iżgħar fuq nett sal-eqdem fil-qiegħ. Fuq il-mobile, għaddi subgħajk mal-istrixxa.
Il-Franka (Globigerina Limestone)
Ġebla tal-ġir minn safra għal griża ċara, magħmula mill-qxur ta' ħlejjaq żgħar tal-baħar li jżommu f'wiċċ l-ilma, depożitata f'ilma iktar fond mis-saffi tal-qawwi. Tgħatti madwar 70% tal-gżejjer u tiddgħajjef f'kampanja b'għoljiet ħelwin. Din hija l-franka, il-ġebla tal-bini kulur l-għasel tat-tempji, il-knejjes u l-ibliet ta' Malta.
- Thickness
- Minn 23 m qrib Fort Chambray, Għawdex, sa 207 m madwar Marsaxlokk
- Covers
- Madwar 70% tal-gżejjer
Born under the sea
All five rock layers began as limy mud and sand on the seabed between about 30 and 5 million years ago, in the Oligocene and Miocene. The future islands lay far from any coast, so almost nothing washed in from land: the rocks are made mainly of the shells and skeletons of sea creatures and algae. They lie stacked like a layer cake, oldest at the bottom.
The islands only rose above the sea much later, in the Quaternary period, the last 2.6 million years.
Water in the rock
Malta's fresh water comes from its rocks. Rain soaks down through the porous limestone until it meets the Blue Clay, which water cannot pass through. There it forms "perched" groundwater, which seeps out as springs along the hillsides. Deeper down, rain that reaches the Lower Coralline Limestone floats on salty sea water as a lens of fresh water at sea level, the islands' main groundwater store.
Cliffs and caves
The hard Lower Coralline Limestone forms the sheer sea cliffs of Dingli and the south-west coast, and the caves and arches carved by the waves.
Building stone
Globigerina Limestone (franka) is soft when first quarried and hardens in the air. It gives Valletta, Mdina, the prehistoric temples and village churches their warm honey colour, and was once exported for building abroad.
After the islands rose
Once the land was above water, new deposits built up on top of the five layers: tufa from springs, rock debris on slopes, river sediment in the valleys, old buried soils, wind-blown silt, and material filling caves and cracks. Cave deposits such as those at Għar Dalam hold bones of animals that once lived here, including dwarf elephants and hippos.
The Azure Window
Gozo's famous limestone arch at Dwejra collapsed into the sea during a storm in March 2017, a reminder that the coast is always changing.
Source: Environment and Resources Authority, Maltese Geology.
Mill-ispazju
Minn satellita, il-gżejjer għandhom il-kulur tal-blat tagħhom. L-isfar fil-griż huwa l-ġebla tal-ġir: art għarja, barrieri, u l-ibliet mibnija minnu. It-tramuntana ta' Malta hija sensiela ta' għoljiet u widien kollha jħarsu lejn l-istess direzzjoni, xogħol il-falliji (ara hawn taħt). Il-kosta għolja bl-irdumijiet tħares lejn il-Lbiċ; il-widien mgħarrqa li jagħmlu l-portijiet ta' Malta jinfetħu lejn il-Grigal, għax il-gżejjer jixxaqilbu bil-mod lejn dik in-naħa.
Mapep u data 3D
Mapep u data b'xejn li tista' tesplora int stess, mis-servizz ġeoloġiku ta' Malta, mill-Università ta' Malta u mill-gvern.
Mappa ġeoloġika tal-Gżejjer Maltin (1:10,000)
Il-mappa uffiċjali, imkejla mill-ġdid mill-British Geological Survey fl-2021–22 għad-Dipartiment tal-Blata Kontinentali, li jaħdem bħala s-servizz ġeoloġiku ta' Malta. Seba' saffi: il-blat tal-qiegħ, id-depożiti tal-wiċċ, l-art magħmula mill-bniedem, il-falliji, it-tiwiwiet, il-ħofor imġarrfa u s-saffi tal-blat. Tista' tesplorha b'xejn online; il-fajls GIS jistgħu jitniżżlu.
Iftaħ il-mappa interattiva ↗Dwar il-mappa ↗Malta fi 3D: il-viewer LiDAR CloudIsle
Skenjar bil-lejżer mill-ajru tal-pajjiż kollu, fl-2012 u mill-ġdid fl-2018, b'madwar 40 punt kull metru kwadru (4 biljun u 38 biljun punt). L-Università ta' Malta biddlithom f'veduti 3D tal-art, tal-bini u tas-siġar, kilometru kwadru kull darba.
Iftaħ CloudIsle ↗LiDAR in Europe (EU Joint Research Centre, 2021, PDF) ↗Mapping Malta (rapport tal-2012)
Kif l-istħarriġ tal-2012 għaqqad skenjar bil-lejżer tal-art u ta' qiegħ il-baħar, ritratti mill-ajru u sonar biex jibni l-ewwel bażi spazjali nazzjonali ta' Malta (proġett ERDF156, Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar).
Aqra r-rapport (PDF, 6.8 MB) ↗Rekord fil-librerija ↗Malta INSPIRE Geoportal
Il-portal nazzjonali tal-gvern għad-data spazjali (Malta Spatial Data Infrastructure), fejn is-saffi uffiċjali tal-mapep maqsuma skont ir-regoli INSPIRE tal-UE jistgħu jidhru u jitniżżlu.
Iftaħ il-ġeoportal ↗Mudell 3D tal-blat taħt l-art
Mudell ġeoloġiku 3D preliminari mibni mill-mappa l-ġdida, mir-rekords tat-toqob u minn mudell tal-art. Juri biss l-istruttura ġenerali, għalhekk mhuwiex ippubblikat: jista' jarah min jitlob fid-Dipartiment tal-Blata Kontinentali.
Dwar il-mudell ↗Kif ġiet immappjata Malta
- 1843Il-kaptan tal-flotta Thomas Spratt, waqt stħarriġ abbord l-HMS Beacon, jippubblika l-ewwel deskrizzjoni ċara tal-blat ta' Malta u jiddatah għall-Mijoċen.
- 1854Il-mappa tal-Earl of Ducie, stampata f'Edinburgu, hija l-ewwel mappa ġeoloġika sħiħa li turi kemm it-tipi ta' blat kif ukoll il-falliji.
- 1861It-tabib tal-armata Andrew Leith Adams jiskopri l-Falla tal-Magħlaq. Il-qsim tiegħu tal-blat f'ħames gruppi għadu jintuża sal-lum.
- 1890Sir John Murray, oċeanografu tal-Ispedizzjoni Challenger, jagħti lill-ħames formazzjonijiet l-ismijiet li għadna nużaw, b'mappa sħiħa.
- 1955Stħarriġ ta' BP biex jiġi esplorat iż-żejt jipproduċi mappa ġdida fuq skala ta' żewġ pulzieri għal kull mil.
- 1970sIl-ġeologu H. M. Pedley jagħmel mappa dettaljata tal-gżejjer u jispjega l-ħofor imġarrfa li jinsabu f'Għawdex u Malta.
- 1993Id-Direttorat għall-Esplorazzjoni taż-Żejt jippubblika mappa f'żewġ folji bbażata fuq l-istħarriġ mill-ġdid ta' Pedley tal-1992.
- 2016Id-Dipartiment tal-Blata Kontinentali jbiddel il-mappa tal-1993 f'saffi diġitali GIS.
- 2022Jiġi ppubblikat l-istħarriġ mill-ġdid tal-British Geological Survey fuq skala ta' 1:10,000: l-ewwel reviżjoni sħiħa fi kważi 30 sena.
Sors: Dipartiment tal-Blata Kontinentali, L-Istorja tal-Mappa Ġeoloġika ↗
Il-falliji: għaliex il-gżejjer huma mxaqilba
Minn madwar ħames miljun sena ilu, qiegħ il-baħar madwar Malta beda jinfirex u jitqasqam, u nfetaħ ħofra bejn Pantelleria, Linosa u Malta. Falliji kbar mill-Majjistral għax-Xlokk, bħall-Falla tal-Magħlaq f'Għar Lapsi, sawru l-kosta.
Sett ieħor ta' falliji, lejn il-Lvant-Grigal, qasam il-gżejjer fi blokki ta' għoljiet u widien baxxi. Il-Falla tal-Victoria Lines taqsam Malta minn Fomm ir-Riħ sa Baħar iċ-Ċagħaq, u l-Ingliżi bnew il-fortifikazzjonijiet tal-Victoria Lines tul it-tarf wieqaf tagħha lejn tmiem is-seklu dsatax. F'Għawdex, il-Falla tal-Qala timxi max-xatt tax-Xlokk.
Sors: Dipartiment tal-Blata Kontinentali, Mappa Ġeoloġika tal-Gżejjer Maltin.
Għadam mill-Era tas-Silġ: Għar Dalam
Meta l-gżejjer telgħu mill-baħar, l-għerien u x-xquq fil-blat mtlew bil-mod bil-ħamrija u l-għadam. Għar Dalam, għar qrib Birżebbuġa, għandu saffi ta' aktar minn 160,000 sena b'għadam ta' iljunfanti nanu, ippopotami, mammiferi żgħar u għasafar. Saffi oħra fihom ċriev, fkieren ġganti, ċinji ġganti, ġrieden tal-ġebel u żwiemel.
Annimali bħal dawn setgħu jaslu hawn biss bil-mixi, allura l-għadam jissuġġerixxi li Malta kienet magħquda ma' Sqallija meta l-livell tal-baħar kien baxx. L-għar fih ukoll l-ewwel sinjali tan-nies f'Malta, madwar 8,500 sena ilu. Illum huwa mużew immexxi minn Heritage Malta.
Id-Dwejra: l-ewwel park ġeoloġiku ta' Malta
Fi Frar 2026 l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi pproponiet ir-Regolamenti dwar il-Ħarsien u l-Ġestjoni tad-Dwejra, biex iż-żona tad-Dwejra u l-Qawra fil-punent ta' Għawdex issir l-ewwel Sit ta' Importanza Ġeoloġika ta' Malta. L-irdumijiet, il-ġebel fil-baħar, il-Qawra, il-widien u s-sikek ikunu protetti, b'limiti fuq it-tħaffir, ir-rimi, it-teħid ta' fossili, is-sewqan barra t-toroq, id-dawl u l-istorbju, u n-nirien f'żoni sensittivi. Kumitat ta' Tmexxija tad-Dwejra jgħin lill-ERA tieħu ħsieb is-sit. Il-konsultazzjoni pubblika għalqet fit-3 ta' Marzu 2026.
Ir-regolamenti u l-konsultazzjoni (ERA) ↗ · Rapport ta' TVMnews ↗ · Aqra bil-Malti ↗
Il-ġeoloġija fl-aħbarijiet
Ninjoraw il-kundizzjonijiet tal-art; Il-ġeoloġi jibqgħu jingħataw il-ġenb
NETnews · 15 ta’ Mejju 2026L-evakwazzjoni ta’ għaxar familji minn djarhom fin-Naxxar wara li ċeda l-pedament ta’ bini qanqlet reazzjoni qawwija mill-Kamra tal-Ġeoloġi. Peter Gatt, President tal-Kamra, jisħaq li l-awtoritajiet qed jibqgħu jinjoraw l-involviment tal-ġeoloġi fis-settur tal-kostruzzjoni.
Geologist says Malta's approach to rockfall risk is 'reactive, not proactive'
The Malta Independent · 5 July 2026Peter Gatt, president of the Malta Chamber of Geologists, argues that Malta needs a national geological service to manage rockfall risk before accidents happen, not after.
A modern state needs a geological survey
MaltaToday (editorial) · 1 July 2026Written after a fatal rock collapse at Comino, the editorial calls for a national geological survey to watch over coastal hazards and public safety.
Malta's 'massive' continental shelf remains largely unexplored
The Malta Independent · 9 March 2026Peter Gatt notes that only 13 wells have been drilled on the Maltese continental shelf since the 1950s, so most of what lies under the seabed is still unknown.
Geologist sounds alarm: 'We are building on unsafe ground'
The Malta Independent · 8 March 2026The Chamber of Geologists' president warns that building rules in Malta lack geological checks and lag behind European standards.
New geological map of the Maltese Islands published
British Geological Survey · 19 December 2022The first full revision of the map in almost 30 years, surveyed in 2021–22 at 1:10,000 for the Continental Shelf Department and free to explore online.