Il-Feniċi u r-Rumani

Minħabba l-ħabta tas-800 QK sal-535 WK, Malta għaddiet mill-ħakma Fenicja għal dik Rumana, u saret port strateġiku tal-Mediterran u, skont it-tradizzjoni, il-post fejn waslet l-ewwel darba l-Kristjaneżmu fil-gżejjer.

Il-perjodu Fenicju (ħabta tas-800–218 QK)

Negozjanti Feniċi mill-kosta tal-Lvant kienu jistabbilixxu insedjamenti fil-portijiet naturali ta’ Malta, partikolarment fl-inħawi ta’ Valletta u tat-Tliet Ibliet illum. Użaw il-gżejjer bħala waqfa fuq ir-rotot tal-kummerċ tal-Mediterran.

Il-ħakma Kartagiżija

Wara l-indipendenza Fenicja, Malta waqgħet taħt il-ħakma ta’ Kartaġni madwar is-500 QK, u baqgħet parti min-netwerk tal-Mediterran tal-Punent ta’ Kartaġni. Il-ħakma u l-perjodu Rumani (218 QK–535 WK)

Matul it-Tieni Gwerra Punika, Ruma ħatret Malta fl-218 QK matul kampanja navali kontra Kartaġni. Malta saret parti ta’ valur mill-Imperu Ruman, magħrufa għall-portijiet u l-pożizzjoni tagħha.

Il-Kristjaneżmu u San Pawl

Skont it-tradizzjoni, l-Appostlu Pawl kien nawfraġa f’Malta fis-sena 60 WK waqt li kien qed jiġi ttrasportat għal ġustizzja f’Ruma. Jingħad li kkonverta l-gżejjer għall-Kristjaneżmu. Grotta qrib Valletta timmarka l-post tradizzjonali ta’ wasla tiegħu. Jekk Pawl żarx Malta hu suġġett ta’ dibattitu fost l-istoriċi, iżda t-tradizzjoni hija mgħarfa fil-kultura Maltija u fil-kalendarju (il-festa ta’ San Pawl, il-10 ta’ Frar).

Il-kultura tal-perjodu Ruman

Taħt il-ħakma Rumana, Malta gawdiet paċi u prosperità. Fdalijiet ta’ triqijiet Rumani, fuħħar, muniti u kitbiet juri l-integrazzjoni tagħha fid-dinja Rumana usa’. Il-kummerċ ffjorixxa, partikolarment dak tal-qamħ u l-garum (saċċa ta’ ħut).

It-tnaqqis

Hekk kif il-poter Ruman naqas fis-sekli 4 u 5, il-piraterija żdiedet fil-Mediterran. Sal-ħabta tas-sena 535 WK, Malta kienet kontestata bejn l-Imperu Ruman tal-Punent li kien qed idgħajjef u l-Imperu Biżantin li kien qed jitla’.